Μενού    Οδηγίες υποβολής    Στήλες    Αρχεία    Βιβλιομεζέδες    Σύνδεσμοι    Η οικοδέσποινα    Επικοινωνία       

 

 

 

 

Η εξομολόγηση μιας λέξης

Μαρία Παπαμαργαρίτη

 

 

 

Όταν γεννήθηκα δε θυμάμαι ακριβώς ποια χρονιά της πορείας της διένυε η ανθρώπινη φυλή. Το σίγουρο όμως είναι ότι η γη περιδιάβαινε και τότε στην συμπαντική της ηρεμία συντροφιά με τους άλλους πλανήτες που δεν είχαν προλάβει ακόμα ν ανακαλυφθούν. Υπήρχαν αλλά παρέμεναν οι περισσότεροι στο σκοτάδι της αμάθειας που ήταν ακόμα στο απυρόβλητο μια και η απειλή της ραγδαίας εξέλιξης στον τρόπο κατάκτησης της γνώσης φάνταζε εξωπραγματική.

Όπως εξίσου σίγουρο είναι ότι η φυλακή της επιλεκτικής - όπως θα μπορούσε κάποιος να τη χαρακτηρίσει - λήθης, δεν έχει αλλοιώσει την πρώτη παρθενική μου θύμηση, άρρηκτα δεμένη με τη στιγμή της γέννησής μου. Τη θύμηση της αγάπης που με περιτύλιξε από την πρώτη εκείνη στιγμή που αναδύθηκα μέσα από τους παλμούς του μυαλού των προγόνων σας. 

Μιας αγάπης με απαράμιλλη ζέση την οποία βιώνω αδιάλειπτα παρά τις απρόσμενες κακοτοπιές που μου επιφύλασσε η ενηλικίωσή μου. Αγάπη που ολοένα και περισσότερο μεγάλωνε. Αλλοτε τρυφερή, άλλοτε επιτακτική, σταθερή ή κυμαινόμενη, μα πάντα παιχνιδιάρα με τις παραλλαγές της, το πάθος, τη ζήλεια, την εμμονή. Και όσα προσωπεία και αν άλλαζε, ποτέ δεν παρασύρθηκε από τα παιχνίδια της. Αυτή ήταν εκεί στυλοβάτης μου αποτελώντας το ισχυρότερο κίνητρο για την καταβολή κάθε δυνατής προσπάθειας να διατηρηθώ εν ζωή. Να παραμείνω ζωντανή και να αναπτύσσομαι σε δύναμη ενισχύοντας και διευρύνοντας τη σπουδαιότητα της ύπαρξής μου. 

Λένε ότι κάθε λέξη προκύπτει από την έμφυτη ανάγκη των όντων για ανάπτυξη διαλογικής επικοινωνίας. Είναι ο πόθος τους για το μοίρασμα των σκέψεών τους, την έκφραση των συναισθημάτων τους, την ένωση των ψυχών τους και τη διαγραφή κοινής πορείας στη ρότα τους στον κόσμο, που δίνει πνοή και νόημα σε κάθε συνδυασμό γραμμάτων.

Χωρίς να έχω διάθεση να μάς παρασύρω στους ανεξερεύνητους για τους περισσότερούς μας χώρους της επιστήμης της γλωσσο-γονίας, επιθυμώ απλώς να σάς θυμίσω κάτι που ίσως έχετε ξεχάσει. Η γλώσσα είναι θεμελιακός λίθος κάθε πολιτισμού και κάθε μια από τις λέξεις της κουβαλάει την ιστορία χιλιάδων ετών. Σκεφτείτε μοναχά τούτο το απλό. Ουρανός, θάλασσα, γη, αέρας οι πρώτες ελληνικές λέξεις που σηματοδότησαν χωροταξικά την ταυτότητα του λαού μας. Δημοκρατία, φιλοσοφία, δικαιοσύνη αυτές που του έδωσαν την υφολογική του ταυτότητα. 

Έτσι και εγώ. Ένα μεταφορικό μέσο αποτελούμενο από μόλις πέντε γράμματα που παρά το μικρό μέγεθός μου αποτελώ βασικό και αναντικατάστατο μέλος της ελληνικής σκέψης. 

Αν η γλώσσα ήταν δέντρο θα 'ταν το δέντρο-θαύμα, φυλλοβόλο και αειθαλές μαζί. Αναρωτιέστε γιατί; Πόσες λέξεις παλιές απορρίπτονται όπως τα κιτρινισμένα φύλλα ως μη χρηστικές; Και πόσες νέες πλάθονται εξαρτημένες απόλυτα και αποκλειστικά από τις ανάγκες της ομιλούσας κοινότητας; Υπήρχε η λέξη τηλεόραση χιλιάδες χρόνια πριν; 

Φυσικά και όχι θα σας απαντήσω για να προλάβω την όποια παγίδα παράνοιας παραμονεύει στο μυαλό σας. Γιατί η γλώσσα ως ζωντανός οργανισμός προσαρμόζεται κάθε φορά στο προφίλ της εποχής της, χωρίς ποτέ να χάνει την ιστορία της, αποτυπώνοντας μέσα στις τρικυμίες του εκσυγχρονισμού της το μεγαλείο της ενότητας και συνέχειάς της. 

Το δικό μου πρόβλημα δεν έγκειται στο ότι εξέπεσα ως κιτρινισμένο φύλλο. Ο δικός μου αβάσταχτος πια πόνος που με οδηγεί σε αυτήν την κατά πρόσωπο συνάντηση μαζί σας, ζητώντας σας να με ακούσετε προσεχτικά δεν πηγάζει από την απόρριψη. Μα από την πλήρη μετάλλαξή μου. Γιατί μπορεί να συνέχισα να επιπλέω στο πέλαγος των μεταρρυθμίσεων χωρίς να καταλήξω στοιχειωμένο ναυάγιο στο βυθό του, μα ασχήμυνα. 

Και αλήθεια σάς λέω, δε με αντέχω. Τι χειρότερο από να μη σε αντέχεις; Ακόμα και το σισσυφικό μαρτύριο μπροστά σε αυτό το βίωμα ωχριά, πιστέψτε με. 

Τα χείλη σας σήμερα με προφέρουν με τρόμο θαρρείς. Ποιον; Εμένα. Εμένα που κρατώντας σας σφιχτά από το χέρι σάς δίδαξα το λόγο για τον οποίο οφείλετε να σάς σέβεστε και να μάθετε να σάς αγαπάτε. 

Σε εμένα στηριχτήκατε και χτίσατε. Χτίσατε τους λαβύρινθους της λογικής σας με το θαυμασμό για την δυνατότητά σας αξιολόγησης και αντικειμενικής μέτρησης των παραμέτρων της ζωής σας. Ευχάριστα κατάπληκτοι και προς στιγμή άφωνοι μπροστά στο θεόσταλτο χάρισμά σας να σκέφτεστε λογικά με προφέρατε. Κρατώντάς με σφιχτά από το χέρι με οδηγήσατε στο πηδάλιο της σκέψης σας. Αρμενίσατε με τα πανιά υψωμένα χωρίς φόβο για τα πάθη σας και τα συναισθήματά μας γιατί ξέρατε ότι ήμουν πάντα εκεί ακοίμητος φρουρός της προστασίας σας. 

Και σήμερα με πετάξατε. Όχι στη χωματερή ως στιμμένη λεμονόκουπα μα στον καιάδα της σύγχρονης ζωής σας που δεν είναι άλλος από τους τρομακτικούς εφιάλτες σας που αδυνατείτε να χειριστείτε. 

Δε θέλω να γίνω σκληρή. Δε θέλω να σάς στριμώξω στη γωνία. Και φυσικά δεν επιθυμώ να σάς κάνω να νιώσετε άσχημα. Να σάς μιλήσω θέλω μόνο. Να μου δοθεί ετούτη η χάρη όπως έλεγε και ο ποιητής σας. Χωρίς στολίδια, χωρίς τσιριμόνιες, χωρίς υπεκφυγές. Να σάς μιλήσω και να σάς βγάλω από τη φυλακή σας τη χρυσοποίκιλτη. Τη φυλακή η οποία χάρη στον πλούτο της, αυτόν τον ύπουλο πλούτο που αν και ψευδαίσθηση κατορθώνει αυτομάτως ως ετεροθαλή αδελφή της πραγματικότητάς σας να σάς θολώσει το νου, υψώνεται όλο και ψηλότερα καλύπτοντας τις απάτητες κορφές της σκέψης σας. 

Δεν ξέρω εάν ελπίζω σε κάτι. Δεν ξέρω πια ποιο το νόημα να ελπίζω. Ελπίζεις εάν πιστεύεις. Όταν έχεις πάψει να πιστεύεις, όταν καταλήγεις ασυναίσθητα να γλείφεις τις πληγές σου χωρίς προσδοκία ανάκτησης της αξιοπιστίας στην ύπαρξή σου, δε χωρά ελπίδα καμιά. 

Και για να εξηγούμαστε κιόλας μήπως και βιαστείτε να μου αντιμιλήσετε σε μια προσπάθεια μετρίασης της έντασης του παραπόνου μου. Το ξέρω ότι έχετε δικαίωμα να προσθέσετε ή να αλλάξετε το νόημα μιας λέξης. Τα είπαμε αυτά. Το ξέρω και το αποδέχομαι ως αναπόσπαστο μόριο της ύπαρξής μου. Μα η δική μου περίπτωση δεν είναι τόσο απλή και μονοδιάστατη. Το να αλλάξετε πλήρως ή να παραγκωνίσετε την πρωταρχική μου σημασία είναι ισοδύναμο με το να αλλάζετε ή να απορρίπτετε πλήρως τον τρόπο λειτουργίας της λογικής σας. 

Διότι αγαπητοί μου ναι μεν η μεταφορική σημασία μιας λέξης αναδεικνύει την ευκολία προσαρμογής της γλώσσας ως άλλου χαμαιλέοντα στη μεταβαλλόμενη φύση του ανθρώπου καθώς και τον αστείρευτο πλούτο της, μα δεν έχει δικαίωμα να στερεί την αρχική της σημασία όταν αυτή έχει ίσως σήμερα περισσότερο από ποτέ μεγαλύτερο και σπουδαιότερο λόγο ύπαρξης.

Πολλά και διαμετρικά αντίθετα τα συνώνυμά μου αναλόγως της κυριολεκτικής ή μεταφορικής μου χρήσης. Μα αυτό που δείχνετε να μην έχετε συνειδητοποιήσει είναι ότι κάθε μεταφορική μου χρήση απαιτεί προκειμένου να έχει νόημα ως επί το πλείστον και ένα επίθετο ή ουσιαστικό, συνήθως σε πτώση γενική. Ψυχολογική, συναισθηματική, προσωπική, επαγγελματική, οικονομική ή ίσως προσωπικότητας. 

Μα ποτέ δε χρειάζεται μια φράση που με φιλοξενεί με την κυριολεκτική μου σημασία επεξηγήσεις προσφερόμενες από κάποια άλλη συνοδευτική της λέξη. Όταν λέτε ότι κάποιος με έχει τον έχετε αυτομάτως ανεβάσει στο πάνθεον των λογικά σκεπτόμενων ανθρώπων, αυτών που είναι προικισμένοι να διαφυλάξουν αξίες της ανθρωπότητας. 

Στο ρήμα επίσης υπάρχει μεγάλη διαφορά. Όταν κάποιος με έχει είμαι καλή, αξιοθαύμαστη, αντάξια της αγάπης σας. Όταν όμως κάποιος με αντιμετωπίζει τότε βρίσκομαι αυτομάτως στον Καιάδα των αναπήρων, αβοήθητων, καταδικασμένων στην ταλαιπωρία μου ανθρώπων, συντροφιά μαζί τους μα ταυτόχρονα τόσο μα τόσο μόνη.

Βαρέθηκα τη μοναξιά μου, μπούχτισα την ασχήμια που μου φορτώσατε ειδικά με αυτό το επίθετο οικονομική μόνιμης πλέον διάρκειας και με έχω τσαντίσει τόσο μα τόσο αφάνταστα πολύ. 

Γιατί δε σας μίλησα νωρίτερα κατά πρώτον. Γιατί δεν έκανα κάτι από μόνη μου κατά δεύτερον. Γιατί επέτρεψα αυτήν την άλογη, υπερβολική μέχρι αηδίας χρήση μου από κάθε δημαγωγό, υπηρέτη της κοινωνικής ενημέρωσης ο οποίος έχει το θράσος να με χρησιμοποιεί ως επεξήγηση για κάθε φαινόμενο κοινωνικής παθογένειας που ξεσπάει. 

Πετάγονται δεκάδες τόνοι βιβλίων των Ελληνικών Γραμμάτων στη χωματερή, εγώ φταίω. Αφού εξαιτίας μου έκλεισε ο εκδοτικός οίκος, στολίδι τόσων χρόνων στο χώρο των γραμμάτων και των τεχνών. Διαδηλώσεις στο δρόμο του αγανακτισμένου πλήθους, καταστροφές στις πλατείες, βεβήλωση των κοινόχρηστων χώρων, απεργίες και ταλαιπωρία του κοσμάκη. Τις πταίει; όπως ρωτούσε και ο Τρικούπης. Εγώ, αυτή η άθλια γυναικεία ύπαρξη. Πάει και το επίθετο. Δε χρειάζεται πια. Δεν υφίσταται θέμα ποικιλίας ή διαχωρισμού. Μία είμαι, μία και μοναδική και υπαίτια για όλα. Κάθε έκρηξη βίας, σκοτωμοί, παράλογες, ασυνείδητες, ανήθικες πράξεις, απεργίες, φωνές, κραυγές, φόβοι για τον επιούσιο του αύριο, αυτά όλα είναι τα παιδιά της. Παιδιά τέρατα που μου φορτώσατε μπροστά στην αδυναμία σας να εξηγήσετε έστω και προσωρινά τις τερατογενέσεις της ζωής σας σήμερα. 

Κοιτάζομαι στον καθρέφτη των ματιών σας, τώρα όπως στέκομαι απέναντί σας σε πρώτο πρόσωπο και σάς μιλώ. Κοιτάζομαι και ψελλίζω Κουράγιο, μάνα. Ε, ψιτ, σε σένα μιλάω. Κουράγιο. 

Μαθαίνω να με μισούν. Μαθαίνω να με φοβούνται. Και πονάω. Πονάω αφάνταστα πολύ. Μπορεί κανείς να διαλέξει το είδος του πόνου του; Είναι ο πόνος της συντροφικότητας και εκείνος της μοναξιάς. Πιθανόν η αγάπη να είναι η ελαχιστοποίηση του πόνου σε μια περίοδο που ο άνθρωπος βρίσκει το σύντροφό του και απλώς προκαταβάλλει την αιωνιότητα αυτής της κατάστασης.

Εγώ είχα από την αρχή βρει τη σύντροφό μου. Μα αυτή με πρόδωσε. Παραδόθηκε αμαχητί η Λογική στην απληστία και την επιπολαιότητα αφήνοντάς με απροστάτευτη στις συμπληγάδες της αρνητικής έννοιας της μεταφορικής μου χρήσης. 

Μα σήμερα, τώρα που σάς μιλώ καταλαβαίνω ότι τελικά δεν είμαι μόνη. Η φύση δεν έχει απωλέσει την αρχή λειτουργίας της, την αλληλεπίδραση των δύο πάντα διαμετρικά αντίθετων εννοιών της. Ναι η ασχήμια σας η επιβαλλόμενη με περικυκλώνει. Μα απέναντί της ορθώνεται η Λογική και πάλι. Η ομόνοια, η σύμπνοια, η συνεργασία, η συνειδητοποιημένη ελπίδα ξυπνούν από το λήθαργό τους και δίνουν ζωή στη θετική μου σημασία. Στη θαυματουργή μου λειτουργία. Το δανεικό σας φορτίο θα ξεφορτωθεί αυτό το ε δια παντός και θα προσθέσει ένα ακόμα ι. Από δανεικό θα γίνω πάλι Ιδανικό. Τόσο απλά. Θα γίνω γιατί αφουγκράζομαι το θέλω της ψυχής σας για τα χρόνια που έρχονται. 

Πάσχω από τις σημερινές σας ταμπέλες που με κάνουν εφιάλτη χωρίς φαινομενική διέξοδο. Με λένε Κρίση και δεν είμαι καλά. Μα σας το λέω, τώρα φτάνοντας πια στο τέλος της εξομολόγησής μου. Θα γίνω.

 


 

  

Μαρία Παπαμαργαρίτη:

 

Η Μαρία Παπαμαργαρίτη γεννήθηκε το 1974 στην Πάτρα. Σπούδασε φιλολογία και εργάζεται στο χώρο της εκπαίδευσης. Αγαπημένη της ασχολία να μοιράζεται την εμπειρία και τις απορρέουσες σκέψεις της από τα βιβλία που διαβάζει με τους συνταξιδιώτες της σε αυτό που ανακαλύπτουν ότι είναι η ζωή. Πιστεύει ότι η λογοτεχνία μιλάει κατ ιδίαν στον καθένα και αποτελεί τη μόνη προσωπική μας περιουσία που ποτέ δε χάνεται. Αγαπημένη της ρήση αντί να καταριέσαι το σκοτάδι, άναψε ένα φως. Ασχολείται με τη συγγραφή, τη μετάφραση και επιμέλεια κειμένων και είναι μόνιμος συνεργάτης της εβδομαδιαίας free-press εφημερίδας 'Τέταρτο'. Έχει συμμετάσχει σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς και έχουν εκδοθεί ως τώρα το βιβλίο της Χαρούμενες Διακοπές με Αγγλικά (Πατάκης, 2008) και The garden of happiness (European Book Tales , 2010). 

 
copyright 2009-2011, Λος Άντζελες
Λογοτεχνικό Μπιστρό της Στέλλας