Μενού    Συνεργασίες    Στήλες    Αρχεία    Βιβλιομεζέδες    E-store    Η οικοδέσποινα    Επικοινωνία       

   

Βιβλιομεζέδες

Διαβάσαμε...


 

 

 

 

 

Αερσίλοφος χώρα, Κώστας Βούλγαρης,

εκδ. Το Πέρασμα, 2011, σελ. 221

του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη

Εν αρχή ην η ποίησις

 Ευθύς εξαρχής, το προοίμιο. Μία και μόνη σελίδα, αλλά είναι αρκετή, για να πει όσα ακριβώς χρειάζεται να πει. Δεν έχουμε βέβαια να κάνουμε με απλό πληροφοριακό σημείωμα ή με απόπειρα συγκάλυψης της συγγραφικής αμηχανίας ή με κάποιο αφηγηματικό τέχνασμα προς άγραν αναγνωστικού ενδιαφέροντος. Το συγκεκριμένο προοίμιο πυκνώνει το λογοτεχνικό στίγμα και περιέχει τις λογοτεχνικές αρχές της συγγραφής, ορίζοντας ένα μέτρο ειλικρίνειας στη σχέση του συγγραφέα με τον αναγνώστη. Ξεκάθαρα λοιπόν τα πράγματα από την αρχή ακόμη: πρόκειται για μια γραφή που αρνούμενη τη νεωτερική παράδοση, κινείται  ρητά στο χώρο της μετα-νεωτερικότητας.

Στο βιβλίο του Βούλγαρη, η πεζογραφία τοποθετείται σε ένα νέο πεδίο, σε μία νέα αισθητική, σε μία νέα τεχνική, σε μία νέα προβληματική, θέτοντας υπό αίρεση τα πιο θεμελιακά λογοτεχνικά γνωρίσματα: από τη λειτουργία της λογοτεχνικής αφήγησης μέχρι την ειδολογική κατάταξή της στις τρεις γνωστές πεζογραφικές κατηγορίες. Έτσι, απαλλαγμένη από τα βαρίδια της αφηγηματικής δράσης, από τους καταναγκασμούς του αφηγηματικού χρόνου, από τα ψιμύθια της αφηγηματικής πλοκής, η λογοτεχνική γραφή μπορεί να ρίχνει απερίσπαστη το βάρος στο κύριο συστατικό της εκφοράς της. Αναφέρομαι ασφαλώς στη γλώσσα.

Αλλά ούτε κι εδώ δε χαρίζεται ο συγγραφέας στον αναγνώστη. Λόγια στοιχεία και δημώδεις τύποι διαμορφώνουν ένα ιδιότυπο γλωσσικό κράμα, που παραπέμπει με υψηλή αληθοφάνεια στις γλωσσικές επιλογές των αλεξανδρινών και των βυζαντινών γραφιάδων και καθιστά την αναγνωστική πράξη εξαιρετικά απαιτητική και σε ορισμένα σημεία ιδιαίτερα επίπονη διαδικασία.

Όχι βέβαια χωρίς κάποιο λόγο κι όχι βέβαια χωρίς κάποιο σκοπό. 

Δεν εννοώ μόνο ότι το αισθητικό αποτέλεσμα της γλώσσας αυτής σιγά σιγά κερδίζει μέχρι σαγήνης τον αναγνώστη με την εκφραστική ευκαμψία, την υφολογική πλαστικότητα, τη συντακτική επινοητικότητα και το λεξιλογικό της πλούτο. Εννοώ κυρίως ότι με τη βοήθειά της κατασκευάζεται ένα άλλου ύφους και ήθους διανοητικό σύμπαν εντός του οποίου ο αναγνώστης βυθίζεται σε περασμένες εποχές, για να έρθει αντιμέτωπος με θέματα λίγο πολύ οικεία. Η απληστία της εξουσίας και το αντίδοτο της σοφίας, η ένταση των ερωτικών σχέσεων και το σαράκι του χρόνου, ο σκοπός της καλλιτεχνικής δημιουργίας και ο ρόλος των διανοουμένων, η κατανόηση της ιστορίας και η διαμόρφωση της ιστορικής συνείδησης κτλ. ιδωμένα πλέον όχι στο συγχρονικό άξονα αλλά σε παλαιότερα κείμενα αναφοράς, που λόγω της χρονικής απόστασης προσφέρονται στον αναγνώστη για μια εκ νέου επεξεργασία, θεώρηση και εμβάθυνση. 

Αλλά υπάρχει κάτι ακόμη πιο σημαντικό. Αν κατά κανόνα η συμβατική πεζογραφία αντιμετωπίζει τη γλώσσα ως απλό φορέα της αφήγησης και της επιφυλάσσει διεκπεραιωτικό ρόλο, ο Βούλγαρης τεχνουργεί το γλωσσικό ως απολύτως καλλιτεχνικό μέσο, ψυχώνοντάς το με αισθητική πρόθεση και εσωτερικό ρυθμό. Κι αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι η πεζογραφία του αναζητεί την αισθητική δικαίωσή της πρωτίστως ενδο-γλωσσικά ως δηλαδή λόγου-τέχνη και όχι ως λόγου-τέχνασμα, πράγμα που διανοίγει έναν γόνιμο διάλογο ανάμεσα στον πεζογραφικό και στον ποιητικό λόγο. 

Κάτω από το πρίσμα αυτό μπορούμε να αντιληφθούμε το ρόλο και το λόγο των καβαφικών επιρροών που βρίθουν στο έργο του Βούλγαρη: από τη λόγια γλώσσα και το ψευδοϊστορικό ελληνιστικό και πρωτοβυζαντινό πλαίσιο μέχρι τη χρήση προσωπείων, τη συγκαλυμμένη διδακτική πρόθεση και το υπαινικτικό ύφος. Πιστεύω πως απολύτως συνειδητά ο Βούλγαρης επιχειρεί να συνεχίσει πεζογραφικά ό,τι ολοκλήρωσε ποιητικά ο Καβάφης: να συμβάλει στη δημιουργία ενός νέου χώρου συνάντησης του πεζού με τον έμμετρο λόγο, αναδεικνύοντας τις δυνατότητες που μένουν αναξιοποίητες και βαλτώνουν στα στάσιμα νερά της σημερινής πεζογραφικής ευκολίας και της αφηγηματικής εντυπωσιοθηρίας. 

Κλείνοντας επανέρχομαι στην πρώτη αράδα του βιβλίου: Άνθη ποικίλα, της λόγου τέχνης, δεν φύονται εδώ δηλώνει ο Βούλγαρης, βάλλοντας εναντίον της νεωτερικής γραφής και θέτοντας εαυτόν ενώπιον μιας πρόκλησης.  Πιστεύω ότι κερδίζει, τελικά, το στοίχημα που βάζει, και μάλιστα με πανηγυρικό τρόπο. Με βιολογικές μεθόδους καλλιέργειας η Αερσίλοφος χώρα αποδεικνύεται ιδιαιτέρως γόνιμη φύτρα λουλουδιών. Ο αναγνώστης θα γνωρίσει νέες ποικιλίες ανθών, θα χαρεί νέους συνδυασμούς χρωμάτων, θα απολαύσει νέα μεθυστικά αρώματα. Αναφέρομαι όμως μόνο στον μυημένο αναγνώστη και η ένσταση που υπαινίσσομαι δεν έχει να κάνει μόνο με το βαθμό λογοτεχνικής καλλιέργειας του μέσου αναγνώστη.


 

  

Φρειδερίκος Νίτσε, Ντανιέλ Αλεβύ,

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΚΟΒΟΣΤΗ (2011)-Μετάφραση: Άρη Δικταίου

 

του Στάθη Κομνηνού

Το να ξαναγυρνάς σε παλιές καθαρές πηγές για να αντλήσεις νερό, πέρα από τις όποιες προόδους σύγχρονης.. αστικοποιημένης υδροδότισης, θα προσφέρει πάντα μια καινούργια αίσθηση. Η παλαιότερη έκδοση των εκδόσεων ΓΚΟΒΟΣΤΗ του βιβλίου του Ντανιέλ Αλεβύ Φρειδερίκος Νίτσε,στη δόκιμη μετάφραση του Αρη Δικταίου, παραμένει πάντα μια διαχρονική εκδοτική αξία στον ελληνόφωνο χώρο, για τη ζωή και το έργο του μεγάλου στοχαστή της ζωής, άσχετα με το πόσο έχει προοδεύσει, έκτοτε, η έρευνα γύρω απο τη ζωή και το έργο του μεγάλου φιλοσόφου. Η βιογραφία του Νίτσε διανθίζεται από τον Αλεβύ με πλήθος φλεγόμενων επιστολών τού στοχαστή και αποσπάσματα από τα πρωτότυπα έργα του και παρουσιάζεται με πληρότητα, η οποία καλύπτει κάθε περίοδο της ζωής του. Η αίσθησή μου από την ανάγνωση, τώρα πια ξανά, είναι η συνειδητοποίηση πόσο μεγάλη αξία έχει και πόσο ευθύβολη είναι η παραγνωρισμένη στους καιρούς μας Απλότητα.

 


 

 

  

 

Ο Ντοστογιέβσκη στο Μανχάταν, Andre Glucksmann ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΚΟΒΟΣΤΗ (2011)

Μετάφραση: Κωστή Παπαγιώργη  

 

του Στάθη Κομνηνού

Μετά από την καρτεσιανή οντολογική, ουσιαστικά, εισήγηση Σκέφτομαι άρα είμαι (υπάρχω) ή τη θεολογική νεοπατερική εισήγηση του 20ου αιώνα Αγαπώ, άρα είμαι (υπάρχω), θα συμφωνήσω απόλυτα με τον Glucksmann, πως ο μηδενισμός, -που ο Νίτσε προέβλεψε προφητικά τον 19ο αιώνα και παγκοσμιοποιήθηκε στα τέλη του 20ου- εισηγείται το σκοτώνω, άρα είμαι (υπάρχω).Με την επέτειο των δέκα χρόνων από την επίθεση τους δίδυμους πύργους, το βιβλίο του Andre Glucksmann Ο Ντοστογιέβσκη στο Μανχάταν, των εκδόσεων ΓΚΟΒΟΣΤΗ, στη μετάφραση-εγγύηση του Κωστή Παπαγιώργη, βοηθάει να δοθεί μια πολύ ρεαλιστικότερη και, κατά τούτο, πιο ελπιδοφόρα προσέγγιση στην κοινωνιοκτόνα επίθεση του ύστερου (και θνήσκοντος) καπιταλισμού και να διαφανεί πως ο κινητήριος μοχλός για φαινόμενα θεσμικής σήψεως, κοινωνικής αναλγησίας, άπληστης και αντικοινωνικής κερδοφορίας, είναι ένας εμπεδωμένος μηδενισμός σε όλο το φάσμα της κοινωνίας. Η Πόλις, τώρα πια, γλείφει εκστασιασμένη τις καραμελίτσες που της πετά η Ύβρις (σελ.48).Ο Glucksmann δεν θα μπορούσε να βρει καταλληλότερο χειραγωγό από τον Ντοστογιέβσκη σ αυτή του την εξερεύνηση και αυτό αποδεικνύει και το μέγεθος της ευφυίας του.


 

  

 

Αρχαία ελληνική ΜουσικήM.L.West  

ΕΚΔΟΣΕΙΣ Δ.Ν.ΠΑΠΑΔΗΜΑΣ (2011)

 

του Στάθη Κομνηνού

Θεωρώ δεδομένο πως η επιτυχία ενός βιβλίου και μάλιστα ενός μέσα στην απλοϊκότητα και την επιθυμητή από τον συγγραφέα εκλαϊκευτικότητά του, απαιτητικού ποιοτικά και εμβριθούς μολαταύτα βιβλίου κρίνεται από τη διάρκεια και την έντονη παρουσία του στο Χρόνο. Και  το βιβλίο του M.L.West Αρχαία ελληνική Μουσική που κυκλοφορείται σε τρίτη έκδοση από τις εκδόσεις Δ.Ν.ΠΑΠΑΔΗΜΑ σε μετάφραση Στάθη Κομνηνού, ανταποκρίνεται πλήρως σε ό,τι πολύ απλά αποκαλούμε διαχρονική αξία. Άλλωστε, κρίνοντας από το εύρος και την πληρότητά του, συνιστά μοναδικό γεγονός επί του θέματος στον ελληνικό εκδοτικό χώρο και δικαίως το μουσικόφιλο κοινό το αγκάλιασε. Στο βιβλίο εξετάζεται μια σειρά πολύ σημαντικών πτυχών του ελληνικού μουσικού φαινομένου, όπως ο ρυθμός, οι κλίμακες, η δομή της μελωδίας, η αρχαία μουσική θεωρία κ.α. Αναλύονται τριάντα παραδείγματα ελληνικής μουσικής και παρέχονται διαφωτιστικοί πίνακες και διαγράμματα. Ωστόσο το σπουδαιότερο βρίσκεται πέρα από την πρόθεση του συγγραφέα ! Το βιβλίο αυτό συνιστά πρόκληση για την εγχώρια μουσική ή μουσικόφιλη (και όχι μόνο) οικογένεια. Προκαλεί σε γόνιμο διάλογο, αντίλογο, εμπλουτισμό, απόρριψη ή σύνθεση θέσεων και συμπερασμάτων. Προκαλεί τους Έλληνες να καταδείξουν, με επιστημονική αποδειξιμότητα θα τολμούσα να πω και με τις δικές τους αποκλειστικά δυνάμεις, την αδιάσπαστη διάρκεια 3000 χρόνων τουλάχιστον ελληνικής μουσικής κοσμοθεώρησης. Να ανακαλύψουν ή να ανασύρουν από το συλλογικό τους υποσυνείδητο, τη φιλοσοφική θεώρηση του Κόσμου που κρύβεται πίσω από τη μουσική τους θεωρία. Και κυρίως προκαλεί τους Έλληνες να δείξουν αν είναι ικανοί να πάρουν στα χέρια τους την τύχη του μουσικού πολιτισμού τους και εντελώς αριστοκρατικά και καλύπτοντας πιστέψτε με- πάγιες ευρωπαϊκές και οικουμενικές ανάγκες, να παραγάγουν εξαγώγιμο ιδιοσυστατικό πολιτισμικό προϊόν. Κοντολογίς και σε μια σκληρή, ίσως, γλώσσα θα έλεγα πως το βιβλίο του M.L.West  των εκδόσεων Δ.Ν.ΠΑΠΑΔΗΜΑ συνιστά αδιαμφισβήτητη αξία, διότι θέτει για τους Έλληνες μια αναμέτρηση με τον ίδιο τον εαυτό τους : πόσο πολιτισμικά ζωντανοί  ή πόσο ακόπως πιθηκίζοντες, παθητικά και αντιδημιουργικά, ετοιμοπαράδοτα εξωγενή σκευάσματα, μπορεί να είναι. Hic Rhodus, hic saltus! 

 

 

 

  

    

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 Είναι ο Καπιταλισμός, Ηλίθιε, Ν. Μπογιόπουλου

  ΕΚΔΟΣΕΙΣ Λιβάνης (2011)  

 

του Στάθη Κομνηνού

Οβολοστατική είναι ο όρος στον Αριστοτέλη. Δηλαδή, τοκογλυφία(και μάλιστα παρά φύσιν ούτος των χρηματισμών εστίν, Πολιτικά 1258b,2). Από τότε, μη ανεκτός όρος για τον άνθρωπο και την κοινωνία. Σε εντελώς μνημονιακή ή ακριβέστερα επιμνημόσυνη μετάφραση, που με απόλυτη ειλικρίνεια θα ανταπέδιδε τα ίσα στα μούτρα τής τραπεζοκρατίας-εταιρειοκρατίας τής σύγχρονηςδημοκρατίας, ο όρος είναι λαμπικαρισμένη ανθρωποφαγία..που μας σώζει! Το βιβλίο του Ν. Μπογιόπουλου Είναι ο Καπιταλισμός, ηλίθιε, των εκδόσεων ΛΙΒΑΝΗ, κονιορτοποιώντας την εξαθλιωμένη και εξωνημένη πληροφόρηση των ΜΜΕ, προσφέρει μια πρώτης τάξεως ευκαιρία στον αναγνώστη να νιφτεί με κρύο νερό και να επανακαθορίσει τη μοίρα του. Προτέρημά του η αμεσότητα της γραφής και το πάθος. Και ο καταιγισμός των στοιχείων. Δυο μόνο παρατηρήσεις για το βιβλίο: α)είναι δυσδιάκριτη η αιτία κάθε εξεταζομένου προβλήματος  -η θεσμική θεμελίωση και ο αβυσσαλέος ρεαλισμός που απαιτεί, β)Δεν θα αμνήστευα το λαό. Ο καθένας είναι τόσο ελεύθερος, ώστε να έχει την απόλυτη προσωπική ενοχή του.


 

  

 

Ο άφραγκος άνθρωπος, Mark Boyle

ΕΚΔΟΣΕΙΣ Λιβάνης (2011)  

 

του Στάθη Κομνηνού

Πτυχιούχος οικονομικών. Επιχειρηματίας. Ιδρυτής του freeconomy. Ζει όπως όλοι μας: στο 21ο αιώνα καισ αυτή τη γη. Πιο το παράξενο ; Έγραψε στα παλαιότερα των υποδημάτων του τον εκβαρβαρισμένο ανθρωπότυπο που μάς πλασάρεται: τον Homo Oeconomicus. Δηλαδή ; Προτίμησε να αποπειραθεί να ζήσει τον κόσμο και όχι να τον φάει, να τονκαταναλώσει. Το βιβλίο του επιχειρηματία Mark BoyleΟ άφραγκος άνθρωπος, των εκδόσεων Λιβάνη, σε μετάφραση Χ. Καψάλη, κάνει μια τρίπλα στα πολλά βιβλία των ημερών περί οικονομικής κρίσης : φέρνει το μπαλάκι στην προσωπική εστία, στην εξατομικευμένη ευθύνη. Δεν περιμένει να φτιάξει ο κόσμος. Φτιάχνει ο ίδιος.

Το βιβλίο αποτελεί έναν προκλητικό καθρέφτη τού εφησυχασμένου εαυτού μας, που είμαι σίγουρος θα φιλοξενήσει πολλές φτυσιές για την εγκληματική χρησιμοθηρία μας. Διότι τώρα εξαφανίζονται οι δικαιολογίες. Όχι τι μου κάνουν. Αλλά τι κάνω εγώ. Σπατάλη, νερού, φωτός, του κόσμου ολόκληρουΓια να ξεχάσω την ευθύνη μου να ζω ! 

Ξοδεύω τον κόσμο γιατί είμαι άτολμος να ζήσω! Πόσο θάρρος διαθέτουμε για να ζήσουμε και όχι να κρυβόμαστε ; Ο αναγνώστης ας απαντήσει πια για λογαριασμό του.

Ένα μειονέκτημα του βιβλίου : η ζυγαριά του γέρνει αισθητά από την πλευρά μιας εργένικης ζωής σε κλίμα on the road, που μειώνει την εφαρμογή των προτεινομένων σε θεσμοθετημένες κοινωνίες.  


 

 

  

 

Η μηχανή της Λογικής, Η θέση της ψυχής, Paul Churchland

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΚΟΒΟΣΤΗ (2011)

Μετάφραση: Αθ. Ραφτόπουλου  

 

του Στάθη Κομνηνού

Συνήθως, τα φιλοσοφικά/επιστημονικά βιβλία στον τόπο μας  -όχι προς έπαινό μας- απασχολούν μια πολύ μικρή μερίδα του αναγνωστικού κοινού. Ωστόσο, είναι μια στάσις που νιώθεται, καβαφικώς. Ο ενθουσιασμός μου, όμως, με το βιβλίο φιλοσοφίας/νευροβιολογίας του Paul ChurchlandΗ μηχανή της Λογικής, Η θέση της ψυχής των εκδόσεων ΓΚΟΒΟΣΤΗ, στην πολύ ευσυνείδητη μετάφραση του Αθ.Ραφτόπουλου και με τη συμβολή καθηγητών του ΕΚΠΑ, με παρακινεί να προτρέψω, ανεπιφύλακτα, οποιονδήποτε να αποκτήσει το βιβλίο και να του αφιερώσει ψυχαγωγικό χρόνο. Θέματα όπως, πώς δομείται η συνείδηση, πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος, πώς ονειρεύεται ο άνθρωπος, ο ρόλος της γλώσσας, της Τέχνης, οι συναισθηματικές δυσλειτουργίες κ.τ.λ., άσχετα αν ενδέχεται με σημεία της πραγμάτευσης του θέματος από τον Churchland να διαφωνήσει κανείς ή να διαφοροποιηθεί με βάση τα πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα από την εποχή συγγραφής του βιβλίου, κερδίζουν άπειρο βάθος και ενδιαφέρον από την ερωτηματοθεσία και την προβληματική που εγκαινιάζουν, πια, από τη σκοπιά της νευροφυσιολογίας και γενικά των επιστημών του εγκεφάλου. Και μόνο το παράδειγμα των σελίδων 21-23 και η σύγκριση σειραϊκού υπολογιστή-εγκεφάλου,της σελίδας 28, δείχνει πόσο αυτοκτονικά έχουμε υποβαθμίσει τη ζωή μας.Θα χαρακτήριζα το βιβλίο, ένα βιβλίο ρεαλισμού σε μια εποχή κακογραμμένων και ακαλαίσθητων παρα-μυθιών. 


 

 

  

 

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΑΤΙΝΙΚΗΣ, ANDREW L. SIHLER

ΕΚΔΟΣΕΙΣ Δ.Ν.ΠΑΠΑΔΗΜΑΣ (2011)

 

του Στάθη Κομνηνού

Ο στόχος των εκδόσεων Δ.Ν.ΠΑΠΑΔΗΜΑΣ ο αναμενόμενα, προς τιμήν τους, γνωστός: να υπάρξει άλλη μια εκδοτική μοναδικότητα στον ελληνικό χώρο. Μια συγκριτική γλωσσολογική μελέτη δύο κλασικών Ινδοευρωπαϊκών γλωσσών: αρχαίας ελληνικής και λατινικής. Το βιβλίο του ANDREW L.SIHLER :ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΑΤΙΝΙΚΗΣ καλύπτει εξαντλητικά τη φωνολογία και μορφολογία αυτών των γλωσσών και αποτελεί εξαιρετική μελέτη της ιστορικής τους γραμματικής. Η αισθητική τής έκδοσης κομψότατη. Η μεταφραστική εργασία υποδειγματική.

            Ως φιλόλογος ζήλευα πάντα τα φιλολογικά επιτεύγματα των Γερμανών του 19ου αιώνα. Εκστασιαζόμουν με το τρίτομο έργο του Franz Bopp: Vergleichende Grammatik des Sanskrit Griechischen, Lateinischen (1857) και ονειρευόμουν μεγαλύτερα εγχειρήματα από το ελληνικό φιλολογικό δυναμικό. Γιατί; Διότι η γλώσσα προσφέρεται όπως ο Έρωτας: για κυματισμούς, ρήξεις και μέθη. Ως εκπληκτικά σαγηνευτικό ατιθάσευτο θήραμα.    

           Ως ποιητής διαβεβαιώνω πως απολαμβάνω το βιβλίο τού ANDREW L.SIHLER ως αισθητικό μουσικό έργο. Ενδιαφέρονται οι έλληνες για τα ερωτικά μουσικά έργα της γλώσσας (τους) ;

 

 

copyright 2009-2012, Λος Άντζελες
Λογοτεχνικό Μπιστρό της Στέλλας